ТРАМП АНУ-ИРАНЫ ХЭЛЭЛЦЭЭ ОЙРЫН ХОЁР ХОНОГТ ИСЛАМАБАДАД ДАХИН ЭХЭЛЖ МАГАДГҮЙ ГЭЖ МЭДЭГДЭВ

Дональд Трамп АНУ болон Ираны хоорондын энхийн хэлэлцээ ойрын хоёр хоногийн дотор Исламабад хотод дахин эхэлж магадгүй гэж мэдэгдэж, Пакистаны армийн дарга, фельдмаршал Асим Мунирыг “маш сайн ажилласан” гэж магтжээ.

АНУ-ын Ерөнхийлөгч Нью Йорк Таймс сонины сурвалжлагчид “Ойрын хоёр хоногт ямар нэг зүйл болох магадлалтай. Бид тийшээ дахин очих хандлагатай байна” гэсэн бөгөөд Асим Мунирыг “Тэр гайхалтай хүн. Тиймээс бид тийшээ дахин очих магадлал өндөр байна” гэжээ.

Мунир нь Пакистаны нөлөө бүхий эрх мэдэлтэн бөгөөд Трамптай сайн харилцаатай. Трамп түүнийг хамгийн дуртай фельдмаршалаараа нэрлэж байсан бөгөөд Мунир мөн Ираны Исламын Хувьсгалт гвардитай ч харилцаа сайтай аж.

Пакистаны нэгэн албан тушаалтан хэлэлцээ тун удахгүй дахин эхэлнэ гэж найдаж байгаа ч Трампын хэлснээс нэгээс хоёр хоногоор хойшилж магадгүй гэсэн байна.

Хоёр долоо хоногийн гал зогсоох хугацаа дөрөвдүгээр сарын 22-нд дуусахаас өмнө хэлэлцээ хийх хангалттай боломжтой уулзалтын товыг яаравчлан зохион байгуулахыг Пакистаны зүгээс хичээж байна.

Трампын мэдэгдэл нь амралтын өдрүүдэд 21 цаг үргэлжилсэн хэлэлцээний дараа шинэ шатны хэлэлцээ эхэлж магадгүй гэсэн таамгууд нэмэгдсэний дараа гарсан юм.

Хэлэлцээ дууссаны дараа Трамп Персийн буланд Ираны боомтуудыг ашиглаж буй усан онгоцуудад АНУ-ын тэнгисийн бүслэлт зарласан бөгөөд энэ нь тус улсын эдийн засагт дарамт үзүүлэх зорилготой байв. Мөн энэ нь хоёрдугаар сарын 28-нд АНУ-Израилийн довтолгоо эхэлсний дараа Иран Ормузын хоолойг бараг бүрэн хаасанд өгсөн хариу арга хэмжээ юм.

АНУ-ын Төв командлалын мэдээлснээр 24 цагийн хугацаанд АНУ-ын бүслэлтийг нэвтэлж гарсан нэг ч усан онгоц байгаагүй бөгөөд зургаан худалдааны хөлөг онгоц АНУ-ын цэргийн хүчний зааврыг дагаж буцаж, Оманы булан дахь Ираны боомтууд руу чиглэсэн байна.

Зарим эх сурвалжийн мэдээлснээр даваа гарагт Ормузын хоолой руу ойртож байсан зарим хөлөг онгоцууд буцсан бөгөөд “Rich Starry” нэртэй ачааны хөлөг онгоц чиглэлээ дахин өөрчилж, уг усан замаар нэвтэрчээ.

Ормузын хоолой хаагдсанаар дэлхийн нефть болон шингэрүүлсэн хийн нийлүүлэлтийн тавны нэг нь дамжин өнгөрдөг энэ чухал гарц тасалдаж, нефтийн үнэ нэг баррель нь 100 ам.доллараас давж огцом өссөн байна. Харин мягмар гарагт хэлэлцээний хоёр дахь шат эхэлж магадгүй гэсэн мэдээлэл гарсны дараа түүхий нефтийн үнэ ойролцоогоор 95 ам.доллар хүртэл буурчээ.

Үүний зэрэгцээ Израйл болон Ливан улс Вашингтон хотод хил дамнасан мөргөлдөөний талаар урьд өмнө байгаагүй хэлэлцээ хийсэн байна. Энэхүү мөргөлдөөн нь АНУ-Израилийн Иранд хийсэн довтолгооны дараа эхэлсэн. Хезболлах Ираны талд орж Израил руу пуужин харвасан бөгөөд үүний хариуд Израил Бейрут болон бусад хотуудад хүчтэй бөмбөгдөлт хийж, Ливаны өмнөд хэсэгт цэргийн довтолгоо эхлүүлсэн юм.

Хоёр цаг үргэлжилсэн уулзалтын дараа гаргасан мэдэгдэлдээ АНУ "Израил болон Ливаны хооронд шууд хэлэлцээ эхлүүлэх алхмуудын талаар үр дүнтэй хэлэлцүүлэг хийсэн" хэмээн сайшаажээ.

Гэвч Хезболлах мэдэгдэл гаргаж, Вашингтонд Израил болон Ливаны Засгийн газрын төлөөлөгчдийн байгуулсан аливаа тохиролцоог дагаж мөрдөхгүй гэдгээ илэрхийлсэн байна.

АНУ-Ираны хэлэлцээ дахин эхлэх боломжийн талаар асуухад Жэймс Вэнс боломжийг үгүйсгээгүй талаар хэвлэлүүд мэдээлжээ. “Одооноос эхлээд хамгийн чухал асуулт бол Иран хангалттай уян хатан байж чадах эсэх” гэж тэр Fox News-т ярилцлага өгөхдөө хэлсэн байна. Тэрбээр Иран Исламабад дахь хэлэлцээнд тодорхой хэмжээнд уян хатан байсан хэдий ч  “хангалттай биш” гэж дүгнэжээ.

АНУ-ын тайлангуудад дурдсанаар Исламабад дахь хэлэлцээний гол саад нь Вэнсийн төлөөлөгчид Ираны ураны баяжуулалтыг 20 жилийн хугацаанд зогсоох шаардлага тавьсан явдал байжээ. Харин Иран 10 жилээс бага хугацааны хязгаарлалт санал болгосон байна.

Ираны нэгэн албан тушаалтан АНУ-ыг “хэтэрсэн шаардлага тавьсан” гэж буруутгаад “Иран тулалдааны талбарт бууж өгөөгүй, хэлэлцээний ширээний ард ч бууж өгөхгүй” гэж мэдэгджээ.

Мөн Исламабад дахь уулзалт өндөрлөх үед хэлэлцээ Ираны өндөр баяжуулсан ураны нөөцийн асуудал дээр ямар шатанд байсан нь тодорхойгүй хэвээр үлдсэн байна. Энэ нь бараг цөмийн зэвсгийн түвшний цэвэршилттэй бөгөөд Ираны төв хэсгийн уулсын гүнд байрлах байгууламжуудад хадгалагдаж байгаа гэж үздэг юм.

Дайнаас өмнө Женев хотод болсон хэлэлцээний үеэр Иран өндөр баяжуулсан уран буюу HEU-гаа шингэлэх санал гаргаж байсан нь цөмийн зэвсэг үйлдвэрлэх хугацааг уртасгах боломжтой байсан ч АНУ үүнийг бүрэн устгахыг шаарджээ.

Пакистаны нэгэн албан тушаалтны хэлснээр Иран цаашдын хэлэлцээнд Вэнсийг АНУ-ын төлөөлөгчдийг ахлахыг хүсэж байгаа бөгөөд Стив Уиткофф болон Жаред Кушнер нарт итгэхгүй байгаа аж.

Мягмар гарагт Саудын Араб, Египт, Турк улсын өндөр албан тушаалтнууд Исламабад хотод ирж, мөргөлдөөнийг зуучлах дараагийн алхмуудын талаар Пакистаны талтай хэлэлцээ хийжээ.

Пакистаны ерөнхий сайд Шехбаз Шариф лхагва гарагт Саудын Араб, Турк, Катар улсуудад айлчлах гэж байгаа бөгөөд энхийн үйл явцыг дэмжих, Ормузын хоолойг дахин нээх санал болон Ираны дайны нөхөн төлбөрийн шаардлагын талаар хэлэлцэхээр төлөвлөсөн байна.  Гэвч хэлэлцээ хурдан хугацаанд дахин эхэлбэл түүний энэ айлчлал богиносож магадгүй байгаа аж.