МАН ТАЛЦЛЫНХАА ХӨЛД ГАДААД ХАРИЛЦААГААРАА ТОГЛОХ УУ?

УИХ-ын дарга асан Д.Амарбаясгалан хэсэг хугацаанд чимээгүй байсны эцэст сэтгүүлчдэд мэдээлэл хийсэн нь өнөөдрийн гол дуулиан болов.

Намаас гарах өргөдлөө өгөөгүй, хуулийн байгууллагад дуудсан цагт нь шаардлагатай мэдүүлэг гаргаж өгсөн. Зарим асуудлаа цагаатгах буюу хэрэгсэхгүй болгох хүсэлтээ өгсөн гэж тэр ярьсан.

УИХ-ын гишүүнийг ёс зүйн асуудлаар эгүүлэн татах ёсгүй, 126 гишүүнтэй болсон нь маш ач холбогдолтой, Х.Булгантуяа чуулган удирдсан нь хууль зөрчөөгүй зэргээр сэтгүүлчдийн асуултад хариулангаа Гадаад харилцааны сайд Б.Батцэцэгийг ажлаа өгөөд шалгуул гэж хэлсэн нь хамгийн их шуугих сэдэв болж хувирав.

“Миний дүү ажлаа өгөөд шалгуул" гэж Гадаад харилцааны сайд Б.Батцэцэг хэлж байсан, би зөвлөгөөг нь хүлээж авсан. Бүгдээрээ ажлаа өгөөд шалгуулж байх ёстой. Б.Батцэцэг сайдад хэлэхэд албан тушаалтайгаа зууралдаад, хэвлэл мэдээлэл, сэтгүүлчтэйгээ муудалцаад яваад байх шаардлага байхгүй. Үнэхээр үнэн бодит мэдээлэл байвал тэр тайлбараа өгч, няцаах хэрэгтэй. Чадахгүй бол хариуцлагаа хүлээгээд л явдаг байх ёстой” гэж тэр яриан дундаа хавчуулсан юм.  

Гадаад харилцааны сайд Б.Батцэцэг рүү шууд хандсан энэ үгсийг “Амарбаясгалан захиалга өгснөө зарлачихлаа” гэж үзэж байгаа хүн цөөнгүй байна.  

Тэс өөр асуултад хариулангаа Б.Батцэцэг руу гэнэт “халтирсан” нь “унаж явах үед нь "шалгуул" гэсний хариу байв уу, эсвэл...

Б.Батцэцэгийг тойрсон хэл ам нам хагарах үеэс эхэлж, ойрын өдрүүдэд бүр халуун сэдэв болж хувираад байгаа.  

МАН-ын талууд нэгдээд Засаг байгуулсан ч зөрчил арилаагүй, цаашид ч үргэлжлэхийг Д.Амарбаясгалан өнөөдөр Б.Батцэцэгийн нэрийг цохож ярьснаараа “нотлов”. Спикер асан санамсаргүй ийм үг унагаагүй нь ойлгомжтой. Тэдний хоорондох эвлэршгүй зөрчил хаа хүрч дуусахыг таашгүй.  

Б.Батцэцэгийн байдал Д.Амарбаясгалангийн шалгуулах үеийнхтэй адилхан уу гэвэл үгүй. Д.Амарбаясгаланг УИХ-ын даргаа өгөөд шалгуулахыг сөрөг хүчин нь ч шаардаж, нам доторх зөрчил нь маш хурцдаж, хууль хяналтын байгууллага ч түүнд хэрэг үүсгэсэн байсныг хүмүүс санаж байгаа байх. Харин Б.Батцэцэгийн тухайд хувийн ашиг сонирхолтой хэвлэлээр гарч буй асуудлаар нь хууль хяналтын байгууллага шалгаж байгаа эсэх нь ч төдий л тодорхой бус байгаа юм.

Хэрвээ хардлага сэрдлэг төдий мэдээллээр бүх сайд дарга ажлаа өгөөд байвал хэвлэлд ямар нэг зүйл бичээд л аль ч сайд, даргыг албан тушаалаас буулгах, цаашилбал бүх түвшинд тогтворгүй байдал үүсэх нигууртай. Гадаад харилцааны сайд Б.Батцэцэгт дургүй хүмүүс олон ч дуртай хүн ч цөөнгүй. Боловсролтой, төлөв түвшин төрхтэй, тодорхой хийсэн ажилтай энэ эмэгтэй анх Гадаад харилцааны дэд сайд болсныхоо дараахан л Давосын уулзалтад оролцох үеэрээ сэтгүүлчдийн асуултад часхийтэл хариулж байсныг мэдэх юм. Имиж, харилцаа талдаа муугүй харагддаг сайд бүсгүй гадаад орчинд ч нэр хүнд сайтай, олон улсад тодорхой хэмжээгээр хүлээн зөвшөөрөгдсөн.

Гадаад харилцааны сайдыг тогтвортой ажиллуулдаг жишиг бий. Хоёр хөршөөрөө жишээ авахад л ОХУ-ын Гадаад хэргийн сайд Сергей Лавров 22 жил, БНХАУ-ын Гадаад хэргийн сайд Ван И 13 дахь жилдээ энэ албан тушаалыг хашиж байна. Тамын тогоон дотроо муудалцсаар байж болох ч гадаад улсад танигдаж, хүлээн зөвшөөрөгдсөн сайдаа тогтвортой ажиллуулах нь улс эх орны язгуур эрх ашигт нийцнэ.  

Нийтийн албан тушаалтны талаар шүүмжлэл өрнөх нь ардчилсан нийгмийн мөн чанар хэдий ч хэрэг асуудал тодорхойгүй байхад Гадаад харилцааны сайдаараа оролдох нь зөв үү? Дэлхийн 190 гаруй орны өндөр хэмжээний зочид оролцох СOP17 бага хурал эхлэхэд гуравхан сарын хугацаа үлдээд байна. Ийм том арга хэмжээ манай улсад өмнө болж байгаагүй. Гадаад харилцаа өөрөө нарийн дэг жаягтайгаас гадна нам доторх зодооныхоо хөлд яг одоо ийм том арга хэмжээний өмнө олон улсын харилцаа талын асуудлыг хариуцсан сайдаа оролдох цаг мөн үү?  

Эрх баригч намын хөнжил доторх зодоон энэ мэт үргэлжилж, хэн нэг нь гарч ирж мэдээлэл хийх тоолонгоор улс даяараа шуугиж, төрийн тогтворгүй байдалд ч нөлөөлсөөр байгаагийн хөлд иргэдийн амьдрал үрэгдсээр байгаа гэдгийг тэд ойлгодог эсэхийг бүү мэд.

Монгол Улс хуультай, түүнийг нь хэрэгжүүлдэг, шалгадаг, шүүдэг байгууллагуудтай. Эрх баригч намынхан хуулийн байгууллагын өмнүүр орж, ажил хийдэггүй болж байж л сая бүх зүйл зөв голдрилдоо орно. Хэн албан тушаалаа өгөөд шалгуулахыг хянаж шалгадаг байгууллага нь шийдмээр байна. Эвээ олохгүй байгаа эрх баригчид лав биш.

Дэлхий нийтийн геополитикийн байдал амаргүй байгаа өнөөгийн цаг үед сандал суудлын зодооноо гадаад харилцаанаас холуур хийвэл яасан юм бэ. 

Ч.САНЧИР