Г.ӨСӨХБАЯР ӨНӨӨ ЦАГТ ТИЙРСЭН БОЛ ЯМАР ШИЙТГЭЛ ХҮЛЭЭХ ВЭ?

Өнөөдөр удамт аварга Гэлэгжамцын Өсөхбаяр Монгол Улсын Хөдөлмөрийн баатар цолыг ёслол төгөлдөр хүртлээ. Дархан аварга цолтой, “Алдар” спортын хорооны дарга Г.Өсөхбаярын бөхийн замнал тийм ч дардан байгаагүй ээ.

Өвөө нь түүнийг хар багаас нь барилдуулбал халирамхай болчихож магадгүй хэмээн болгоомжилж, “авдартаа” дарсаар нэлээн хожуу бөхийн хүрээнд оруулсан юм. МҮБХ-ны дэд тэргүүн П.Даваасамбуу гуай болон дархан аварга Ж.Мөнхбат нар түүнийг бөхийн замд орж, цаашид зам нь дардан байх тал дээр хичээн тусалсан хүмүүст тооцогддог. Мэдээж, өөр тусалж дэмжсэн олон хүн бий.

““Буур” аваргын нэг зээ байна гэнэ ээ. Монголд хөлд нь таарчих гутал олдохгүй. Гутлын үйлдвэр тусгайлан гутал хийж өгөхөөр болсон гэнэ” хэмээх яриа ам дамжин явсаар, ганц нэг хэвлэлийн нүүрнээ жижиг мэдээ хэлбэрээр гарч, олны сонирхол шохоорхлыг төрүүлж байлаа.

Тэр цагаас л Г.Өсөхбаяр гэх чилгэр өндөр залууг монгол түмэн анх олж харж, дэмжих нь дэмжиж эхэлсэн билээ. Байгалиас заяасан гайхамшигтай бие хаа, бөхийн лут том удам, за тэгээд өөрийн биеэ авч яваа байдал гээд олон зүйл түүнийг улсын наадамд дөрвөнтээ түрүүлэх их амжилт руу хөтөлсөн.

Гэхдээ бас баартай, таагүй дурсамж бий. Энэ бол 2001 оны наадам. Шөвгийн дөрөвт тэгэхэд дархан аварга Б.Бат-Эрдэнэ улсын заан Ц.Цэрэнпунцагийг амласан юм. Тэр хоёрыг барилдаж байх зуур тунаж үлдсэн А.Сүхбат – Г.Өсөхбаяр нар шуугиад явчихлаа. Саяхан л өрөөд зогсож байсан хоёрын барилдаан Төв аймгийн Сэргэлэн сумын уугуул сэргэлэн бөхийн даваагаар өндөрлөсөн ч Өсөхбаярын араас тэвэрсэн гараа тавьсангүй. Секунд хүрэхтэй үгүйтэй үргэлжилсэн энэхүү хачин тэврэлт эцэстээ тийрэлтээр дууссан. Архангайн өндөр залуу ардаа зогсоо А.Сүхбатын тийрчих нь тэр. Хүмүүс мэл гайхаж, цэл хөхрөв.

Мэдэхгүй ээ, өмнө нь төрийн наадмын ийм дээгүүр даваанд тэгж нэгнээ тийрч тангарсан тохиолдол гарсан эсэхийг сонсож байсангүй. Хажуугаар өнгөрөх даамал хөгшин “Цаадах нь ам мэх хийчихсэн юм биш үү?” хэмээн чихэнд шивнэлээ. Тэгсэн нээрээ, камерын дурангаар харахад А.Сүхбатын ам хөдлөөд, Г.Өсөхбаяр дуугүй зогсоод байсан дүр зураг нүдний өмнүүр гүйгээд өнгөрөв.

Хүмүүсийн яриагаар бол “Би энэ жил давчихъя. Харин дараагийн хоёр жил чи даваарай” гэх утгатай үг А.Сүхбат хэлсэн гэдэг. Өөрөөр хэлбэл, хоёулаа ээлжлээд аварга болчихьё гэсэн санаа. Үүнийг Өсөхбаяр сонсоод бодсон юм уу, эсвэл зүгээр барилдаан нь тэгж таарсан уу өрөөд зогсож байтал гэнэт А.Сүхбат хөл аваад цацаж гаргаж ирээд давчихлаа. Гэнэтийн ам мэхэнд орсондоо бухимдсандаа ч тэрүү Г.Өсөхбаяр тийрсэн гэж зарим хүмүүс боддог юм билээ.Тийм үгүйг баараггүй хэлж мэдэхгүй юм.

Тэгээд эмнэлгийн түргэн тусламжийн тэргээр эмнэлэг рүү авч одсон. Нэг цаг орчим болсон санагдана. А.Сүхбат эмнэлгийн тэргээс буугаад Г.Өсөхбаяр тэр хоёр талбайн голд шахуу хэсэг ярилцан зогсоод, тахимаа өгөлцөж авалцаад саллаа. Г.Өсөхбаяр гараа алдлан мэхийн үзэгч олноос уучлалт гуйгаад стадионы олны суудал руу уусан орсон юм.

Ингээд үзүүр түрүүний барилдаан эхлэх цаг боллоо. Эвгүй хүчтэй тийрүүлсэн А.Сүхбатыг барилдах эсэхэд хүмүүс эргэлзэж байв. Гэвч тэр зодогныхоо уяаг чангалаад барилдахаар гарч ирсэн юм. Түүхт 80 жилийн ойн баяр наадмын үзүүр түрүүнд түүнийг дархан аварга Бадмаанямбуугийн Бат-Эрдэнэ хүлээн зогсоно. Барилдаан багагүй хугацаанд үргэлжилсний дараагаар барьц сонгох болоход А.Сүхбатын талд таарч, давснаар улсын аварга цолыг хүртэх болзлоо хангачихаад стадионы зүлэг ногоон дэвжээн дээгүүр тойрон баярлан гүйсэн билээ. Саяхан л гэмтээд эмнэлэг рүү одсон бөх одоо зээр шиг давхиж яваа нь энэ.

Маргааш нь билүү дээ, уяачдын наадам дээр Б.Бат-Эрдэнэ нэг гараа боочихсон, нөгөө гараараа машинаа жолоодож яваад сурвалжлагчид ярилцлага өгсөн юм. “Гар хөшигдөөд яс нь хугарсан тул боолт хийлгэсэн” гэж аварга ярьсан. А.Сүхбатыг л хэлсэн хэрэг л дээ.

Ц.Цэрэнпунцагийн шийдвэр одоо хүртэл олонд харамсмаар санагддаг байх. Хүмүүс ойлгохдоо Ц.Цэрэнпунцагийг гар амар давуулах гэж Б.Бат-Эрдэнэ шөвгийн дөрөвт авлаа гэж бодсон. Гэвч тунасан хоёрын барилдаан маргаантай болж, магадгүй давсан бөх нь барилдахгүй ч байж мэдэхээр харагдсан учир Б.Бат-Эрдэнэ аваргыг түүхт 80 жилийн ойгоор түрүүлчихэг гээд Ц.Цэрэнпунцаг өгчихсөн ч байж мэдэхээр санагддаг. Гэвч үнэнийг өөрсдөө л мэдэж буй биз ээ.

Цаг хугацааг өнгөрснөөс өнөөдөр рүү авчирч бодвол Гэлэгжамцын Өсөхбаярт МҮБХ ямар шийтгэл ногдуулах байсан бол. Тухайн наадмын дараа бөөн дуулиан болж, МҮБХ Сахилгын хороо байгуулж, даргаар нь Ж.Мөнхбат аваргыг сонгож байсныг санаж байна. Гэвч шийтгэл гэхээр юм ногдуулалгүй, сануулаад өнгөрч билээ.

Харин тэр ам мэхний талаар Ж.Мөнхбат аваргын хэлсэн “Хэрвээ өрсөлдөгч бөх илүү юм яриад байвал сонсох хэрэггүй. Түүнийг сонсож байдаг Г.Өсөхбаярын буруу байхгүй юу. Битгий хуц, би чамтай барилдах гэж гарч ирсэн” гэж хэлэх ёстой байсан юм” хэмээх үгс Монгол бөхийн түүх болон үлджээ.

Өнгөрсөн жил “Алтан цом”-ын барилдаанд Увсын нэгэн аймгийн арслан томоогүй гэмээр үйлдэл хийж, өрсөлдөгч багийн бөхийн ард хөлөө тавьж унагахад нь тусалснаар бүтэн жилээр барилдах эрхээ хасуулж байлаа. Ингээд бодвол хэрвээ одоо цагт Г.Өсөхбаяр өнөөх тийрэлтээ хийсэн бол лав нэг жилийн хугацаатай барилдах эрхээ хасуулж таарах байсан биз ээ. Гэхдээ дархан аваргын эрэмбэ шиг даанч баараггүй хэлчихэж болохгүй юм даа.