2026 оны Анагаах ухаан, физиологийн салбарын Нобелийн шагналыг гэрлээр идэвхждэг ионы сувгууд болон оптогенетикийн талаарх нээлтүүдээрээ Ховард Хьюзийн Анагаах ухааны хүрээлэн болон Стэнфордын их сургуулийн Карл Дейссерот, Берлиний Хумбольдтын их сургуулийн Петер Хегеманн, Вюрцбургийн их сургуулийн Георг Нагель нар хүртлээ.
Оптогенетик гэдэг нь тархин дахь мэдрэлийн эсүүд ой санамж, сэтгэл хөдлөл, зан үйлийг хэрхэн бүрдүүлж байгааг судлах боломж олгодог арга юм.
Оптогенетикийн ачаар судлаачид тархины нарийн төвөгтэй мэдрэлийн сүлжээн дэх яг аль мэдрэлийн эсүүд тодорхой үйл ажиллагааг хянаж байдгийг илрүүлэх боломжтой болсон. Тухайлбал, өвдөлтийн мэдрэмж, нийгмийн зан үйл, цангах, хоол хүнс хэрэглэх, урамшууллын мэдрэмж болон анхаарал төвлөрөлтийг зохицуулдаг мэдрэлийн хэлхээнүүдийг тогтоожээ. Мөн хоногийн хэмнэлийг зохицуулахаас эхлээд дархлааны тогтолцоо идэвхжих үед халуурал үүсгэх хүртэл олон янзын үйл ажиллагааг хариуцдаг мэдрэлийн эсүүдийг илрүүлсэн байна.
Судлаачид оптогенетикийг эмчилгээний зориулалтаар ашиглах эхний алхмуудаа ч хийж эхэлжээ. Одоогоор үргэлжилж буй эмнэлзүйн туршилтуудаар нүдний торлог бүрхэвчийн савханцар болон лонхонцор эсүүдийг гэмтээдэг “ретинит пигментоза” өвчний улмаас хараагүй болсон хүмүүст харааг сэргээхийг оролдож байна. Судлаачид хараагүй хүний нүдний торлог бүрхэвчинд каналродопсинтэй төстэй уураг оруулахад тухайн хүн харааны чадварынхаа тодорхой хэсгийг эргүүлэн олж авчээ.
Гэрэл ялгаруулдаг тусгай нүдний шил ашигласнаар тухайн хүн ширээн дээр байгаа биетүүдийг ялган харж, барьж авах боломжтой болсон байна. Түүнчлэн оптогенетик нь “кохлеар” суулгацын үйл ажиллагааг сайжруулах боломжтой гэж үзэж байна. Одоогийн кохлеар суулгацууд сонсголын мэдрэлийг цахилгаан импульсээр өдөөдөг. Харин оптогенетикийг ашиглаж чадвал сонсголын мэдрэлийг илүү нарийн, сонгомол байдлаар идэвхжүүлэх боломж бүрдэх магадлалтай.
Энэхүү арга технологи өнөөдөр мэдрэл судлалын салбарыг эрс өөрчилж, ирээдүйд харааг сэргээх, өвдөлтийг арилгах, донтолт болон альцгеймерийн өвчин зэрэг эмгэгийг эмчлэхэд ашиглах боломжтой гэж үзэж байна.
Стэнфордын Инженерийн сургуулийн Фредерик Эммонс Терманы нэрэмжит декан Женнифер Видом “Карл Дейссеротод олгосон энэхүү Нобелийн шагнал нь инженерчлэлийн нарийн нягт арга барилыг хязгааргүй сониуч зан, энэрэнгүй сэтгэлтэй хослуулсан түүний алсын хараатай хандлагын илэрхийлэл юм. Түүний хөгжүүлсэн оптогенетикийн арга нь мэдрэл судлалд жинхэнэ хувьсгал хийж, тархины нарийн төвөгтэй үйл ажиллагааг судлах урьд өмнө байгаагүй боломж, арга хэрэгслүүдийг бий болгосон” хэмээн хэлжээ.
Сэтгэгдэл (0)
Сэтгэгдэл бичигдээгүй байна