НЭР ДЭВШИГЧИЙН СОНСГОЛ ЯВУУЛАХТАЙ ХОЛБООТОЙ ЗААЛТААР ЦЭЦ МАРГААН ҮҮСГЭЖЭЭ

Нэр бүхий иргэдийн мэдээллийн дагуу Монгол Улсын Их Хурлын хяналт шалгалтын тухай хуулийн 30 дугаар зүйлийн 30.1.1 дэх заалтад “Үндсэн хуулийн цэцийн гишүүн, …”, тус зүйлийн 30.1.2 дахь заалтад “… танилцах, зөвшилцөх, … танилцах, зөвшилцөх, …” гэж, Монгол Улсын Их Хурлын чуулганы хуралдааны дэгийн тухай хууль /Шинэчилсэн найруулга/-ийн 104 дүгээр зүйлийн 104.1 дэх хэсэгт “… энэ хуульд заасан журмын дагуу нэр дэвшигчийн сонсгол зохион байгуулна. Хууль зүйн байнгын хороо нэр дэвшигчийн сонсголын тайлан гарснаас хойш … тухайн тайлан, … санал, дүгнэлт гаргана.” гэж заасан нь Үндсэн хуулийн цэцийн 2024 оны 01 дүгээр тогтоолоор хүчингүй болгосон заалтыг агуулгаар нь сэргээж, Үндсэн хуулийн холбогдох заалт зөрчсөн эсэх асуудлаар Цэцэд маргаан хянан шийдвэрлэх ажиллагаа үүсгэн шалгаж байна. 

Маргаан зүйл болоод байгаа заалтууд Үндсэн хуулийн холбогдох Дөчин есдүгээр зүйлийн 1 дэх хэсэгт “Шүүгч хараат бус байж, гагцхүү хуульд захирагдана.”, Тавин нэгдүгээр зүйлийн 2 дахь хэсэгт “Шүүхийн ерөнхий зөвлөлөөс Улсын дээд шүүхийн шүүгчдийг Улсын Их Хуралд танилцуулснаар, … Ерөнхийлөгч томилно. Ерөнхий шүүгчийг Улсын дээд шүүхийн санал болгосноор гишүүдийнх нь дотроос зургаан жилийн хугацаагаар Ерөнхийлөгч томилно.”, Тавин зургадугаар зүйлийн 2 дахь хэсэгт “Улсын ерөнхий прокурор, түүний орлогч нарыг Улсын Их Хуралтай зөвшилцөн Ерөнхийлөгч зургаан жилийн хугацаагаар томилно.”, Жаран дөрөвдүгээр зүйлийн 2 дахь хэсэгт “Үндсэн хуулийн цэц, түүний гишүүн үүргээ гүйцэтгэхдээ гагцхүү Үндсэн хуульд захирагдах бөгөөд аливаа байгууллага, албан тушаалтан, бусад хүнээс хараат бус байна.”, мөн зүйлийн 3 дахь хэсэгт “Үндсэн хуулийн цэцийн гишүүний хараат бус байдал Үндсэн хууль, бусад хуулиар тогтоосон баталгаагаар хангагдана.”, Жаран тавдугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт “Үндсэн хуулийн цэц есөн гишүүнээс бүрдэнэ. Тэдгээрийн гурвыг Улсын Их Хурал, гурвыг Ерөнхийлөгч, гурвыг Улсын дээд шүүхийн санал болгосноор Улсын Их Хурал зургаан жилийн хугацаагаар томилно.” гэснийг зөрчсөн гэсэн агуулгаар нэр бүхий иргэд Цэцэд мэдээлэл гаргасан аж. 

Үндсэн хуулийн Цэцийн гишүүн, Дээд шүүхийн шүүгч зэрэг албан тушаалтныг томилохдоо нээлттэй сонсгол явуулж буйг олон нийт, сэтгүүлчид, хэвлэл мэдээллийн байгууллагууд, түүнчлэн шүүгчид ч зөв хэмээн үзсэнээ илэрхийлсэн байдаг.